Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην ΕΕ, τα εστιατόρια και τα καφέ πρέπει να ενημερώνουν τους πελάτες αν κάποιο πιάτο περιέχει ένα από τα 14 ρυθμιζόμενα αλλεργιογόνα, και η πληροφορία αυτή πρέπει να είναι ακριβής και εύκολα προσβάσιμη. Για πιάτα που σερβίρονται χύμα (μη προσυσκευασμένα τρόφιμα), η νομοθεσία σε Αγγλία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία σάς επιτρέπει να τη δίνετε γραπτώς ή προφορικά — αλλά αν βασίζεστε στο προσωπικό για να ενημερώνει τους πελάτες, μια ευδιάκριτη ανακοίνωση πρέπει να λέει ότι μπορούν να ρωτήσουν. Από τον Φεβρουάριο του 2025, η Food Standards Agency (FSA, η βρετανική αρχή για την ασφάλεια τροφίμων) συνιστά οι γραπτές πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα να είναι πάντα διαθέσιμες, με τη στήριξη μιας συζήτησης με το προσωπικό.
Ένα ψηφιακό μενού QR είναι ένας από τους ευκολότερους τρόπους για να παρέχετε αυτές τις γραπτές πληροφορίες και να τις κρατάτε ενημερωμένες — αλλά από μόνο του δεν αποτελεί πλήρη λύση.
• Υπάρχουν 14 αλλεργιογόνα που πρέπει να δηλώνετε όταν αποτελούν συστατικό ενός πιάτου.
• Για τα πιάτα του εστιατορίου (μη προσυσκευασμένα τρόφιμα) μπορείτε να δίνετε τις πληροφορίες γραπτώς ή προφορικά· αν είναι προφορικά, μια ευδιάκριτη πινακίδα πρέπει να καλεί τους πελάτες να ρωτήσουν το προσωπικό.
• Βέλτιστη πρακτική της FSA (Αγγλία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία, 2025): γραπτές πληροφορίες πάντα διαθέσιμες, συν μια συζήτηση με το προσωπικό.
• Ένα μενού QR μπορεί να δείχνει τα αλλεργιογόνα κάθε πιάτου και να ενημερώνεται αμέσως, αλλά χρειάζεστε επίσης μια μη ψηφιακή εναλλακτική και εκπαιδευμένο προσωπικό.
• Οι κανόνες διαφέρουν από χώρα σε χώρα — η Ιρλανδία, για παράδειγμα, απαιτεί γραπτές πληροφορίες για τα χύμα τρόφιμα.
Πρόκειται για γενική καθοδήγηση, όχι για νομική συμβουλή — ελέγξτε τις επίσημες οδηγίες για τη χώρα σας (σύνδεσμοι στο τέλος του άρθρου).
Ποια είναι τα 14 αλλεργιογόνα;
Ο κατάλογος προέρχεται από το Παράρτημα II του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές, τον οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε στη δική του νομοθεσία μετά το Brexit. Πρέπει να τα δηλώνετε όταν χρησιμοποιούνται ως συστατικό (ή ως τεχνολογικό βοήθημα) και εξακολουθούν να υπάρχουν στο τελικό πιάτο, ακόμη και σε αλλοιωμένη μορφή. Το δύσκολο είναι ότι πολλά από αυτά κρύβονται σε σάλτσες, ζωμούς, dressings και γαρνιτούρες.
| Αλλεργιογόνο | Τι περιλαμβάνει | Πού κρύβεται συχνά |
|---|---|---|
| Δημητριακά που περιέχουν γλουτένη | Σιτάρι (και ζέα, khorasan), σίκαλη, κριθάρι, βρώμη | Κουρκούτι, γαλέτα, σάλτσα ψητού (gravy), κύβοι ζωμού, σάλτσα σόγιας, μπίρα |
| Καρκινοειδή | Γαρίδες, καβούρια, αστακοί, καραβίδες | Πάστα Thai curry, πάστα γαρίδας, ζωμός ψαριού, παέγια |
| Αυγά | Αυγά από οποιοδήποτε πουλί | Μαγιονέζα, αϊολί, φρέσκα ζυμαρικά, αυγό για άλειμμα σε ζύμες, μαρέγκα |
| Ψάρια | Όλα τα ψάρια | Σάλτσα Worcestershire, σάλτσα Caesar, σάλτσα ψαριού, υλικά για πίτσα |
| Αραχίδες | Αράπικα φιστίκια (αραχίδες) | Satay, κάρι, αραχιδέλαιο, σάλτσες, vegan επιδόρπια |
| Σόγια | Σόγια σε οποιαδήποτε μορφή | Σάλτσα σόγιας, tofu, edamame, miso, αλεύρι σόγιας στο ψωμί |
| Γάλα | Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένης της λακτόζης | Βούτυρο, σάλτσες με κρέμα, ghee, γλάσα, πουρές πατάτας |
| Καρποί με κέλυφος (ξηροί καρποί) | Αμύγδαλα, φουντούκια, καρύδια, κάσιους, πεκάν, καρύδια Βραζιλίας, φιστίκια Αιγίνης, μακαντάμια | Πέστο, φρανζιπάν, πραλίνα, έλαια ξηρών καρπών, σαλάτες, granola |
| Σέλινο | Μίσχοι, φύλλα, σπόροι, σελινόριζα | Σούπες, ζωμοί, αλάτι σέλινου, μείγματα μπαχαρικών |
| Μουστάρδα | Σπόροι, σκόνη, φύλλα, υγρή μουστάρδα | Dressings, μαρινάδες, σάλτσες, κάρι |
| Σουσάμι | Σπόροι, λάδι, πάστα | Ταχίνι, χούμους, επικαλύψεις ψωμιού, ασιατικά dressings |
| Διοξείδιο του θείου και θειώδη | Πάνω από 10 mg/kg ή 10 mg/λίτρο | Κρασί, μπίρα, αποξηραμένα φρούτα, ορισμένα λουκάνικα, τουρσιά |
| Λούπινο | Σπόροι και αλεύρι λούπινου | Ορισμένα ψωμιά, αρτοσκευάσματα και ζυμαρικά, ιδίως σε ευρωπαϊκές συνταγές |
| Μαλάκια | Μύδια, στρείδια, καλαμάρια, χταπόδι, σαλιγκάρια | Σάλτσα στρειδιών, ζωμός θαλασσινών, ψαρόσουπες |
Μη προσυσκευασμένα, PPDS και προσυσκευασμένα τρόφιμα: ποιοι κανόνες ισχύουν για το μενού σας;
Η νομοθεσία για τα αλλεργιογόνα αντιμετωπίζει τα τρόφιμα διαφορετικά ανάλογα με τον τρόπο συσκευασίας τους. Τα περισσότερα μενού εστιατορίων ανήκουν στην πρώτη κατηγορία.
| Τύπος τροφίμου | Συνήθη παραδείγματα | Πώς πρέπει να εμφανίζονται τα αλλεργιογόνα |
|---|---|---|
| Μη προσυσκευασμένα (χύμα) | Πιάτα που σερβίρονται στο τραπέζι, γεύματα take away που φτιάχνονται κατά παραγγελία, κέικ από τη βιτρίνα | Γραπτώς ή προφορικά (με ευδιάκριτη ανακοίνωση να ρωτήσουν το προσωπικό στο Ηνωμένο Βασίλειο)· ορισμένες χώρες της ΕΕ απαιτούν γραπτή ενημέρωση |
| Προσυσκευασμένα για άμεση πώληση (PPDS) | Σάντουιτς ή σαλάτες που συσκευάζετε πριν παραγγείλει ο πελάτης και πουλάτε από τον ίδιο χώρο | Ετικέτα με την ονομασία του τροφίμου και πλήρη κατάλογο συστατικών, με τα αλλεργιογόνα τονισμένα (Ηνωμένο Βασίλειο, από τον Οκτώβριο του 2021) |
| Προσυσκευασμένα | Επώνυμα πατατάκια, αναψυκτικά σε κουτί, εμφιαλωμένες σάλτσες που αγοράζετε | Κατάλογος συστατικών στη συσκευασία με τα αλλεργιογόνα τονισμένα, τον οποίο βάζει ο παρασκευαστής |
Οι κανόνες για τα PPDS συχνά αναφέρονται ως «Natasha’s Law» (ο νόμος της Natasha). Αφορούν τις ετικέτες στα συσκευασμένα τρόφιμα, όχι τα μενού: τα έτοιμα σάντουιτς που συσκευάσατε το πρωί χρειάζονται πλήρη ετικέτα, και η αναγραφή τους στο μενού QR δεν την αντικαθιστά. Τα πιάτα που φτιάχνονται κατά παραγγελία είναι μη προσυσκευασμένα, και αυτά καλύπτει ο υπόλοιπος οδηγός.
Πώς μπορούν τα εστιατόρια να παρέχουν πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα;
Το νόμιμο ελάχιστο στο Ηνωμένο Βασίλειο
Στην Αγγλία, οι Food Information Regulations 2014 (οι κανονισμοί του 2014 για τις πληροφορίες τροφίμων, με αντίστοιχους κανονισμούς σε Ουαλία, Σκωτία και Βόρεια Ιρλανδία) σας επιτρέπουν να παρέχετε πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα στα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα με οποιονδήποτε τρόπο, και προφορικά. Αν τις δίνετε προφορικά, πρέπει να επισημαίνετε ότι οι λεπτομέρειες είναι διαθέσιμες αν ρωτήσουν ένα μέλος του προσωπικού, με ανακοίνωση, μενού, καρτελάκι ή ετικέτα που οι πελάτες βλέπουν εύκολα εκεί όπου επιλέγουν το φαγητό τους. Ως γραπτές επιλογές η FSA αναφέρει το μενού, έναν πίνακα κιμωλίας ή ένα ενημερωτικό φυλλάδιο. Σε κάθε περίπτωση, οι πληροφορίες πρέπει να είναι ακριβείς.
Η βέλτιστη πρακτική της FSA (Αγγλία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία)
Τον Φεβρουάριο του 2025 η FSA δημοσίευσε οδηγίες βέλτιστης πρακτικής για τις πληροφορίες αλλεργιογόνων στα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα. Δεν αλλάζουν τη νομοθεσία και δεν είστε νομικά υποχρεωμένοι να τις ακολουθήσετε, αλλά δείχνουν τι θεωρεί η FSA καλή πρακτική. Τα κύρια σημεία:
- Οι γραπτές πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα θα πρέπει να είναι πάντα διαθέσιμες, ιδανικά χωρίς να χρειάζεται να τις ζητήσουν οι πελάτες — για παράδειγμα σε χάρτινο ή ψηφιακό μενού, σε φυλλάδιο αλλεργιογόνων ή σε πίνακα στον τοίχο.
- Θα πρέπει να συνοδεύονται από συζήτηση. Το προσωπικό θα πρέπει να ρωτά όλους τους πελάτες αν έχουν ανάγκες σχετικά με αλλεργιογόνα και να είναι εκπαιδευμένο να τις συζητά, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων διασταυρούμενης επαφής.
- Αν οι πληροφορίες δεν υπάρχουν στο κύριο μενού, ένα σαφές μήνυμα θα πρέπει να λέει στους πελάτες πού θα τις βρουν.
- Αν χρησιμοποιείτε ψηφιακές πληροφορίες, θα πρέπει να έχετε μια εναλλακτική για όσους δεν έχουν πρόσβαση σε αυτές και ένα εφεδρικό μέσο σε περίπτωση που η ψηφιακή εκδοχή δεν λειτουργήσει.
- Για take away και delivery, οι γραπτές πληροφορίες θα πρέπει να είναι διαθέσιμες πριν γίνει η παραγγελία και ξανά κατά την παράδοση του φαγητού.
Η FSA έχει δηλώσει ότι υποστηρίζει να γίνει η γραπτή ενημέρωση νομική υποχρέωση και σκοπεύει να εξετάσει πώς εφαρμόζονται οι οδηγίες. Από τα τέλη του 2026, ελέγξτε το food.gov.uk για τυχόν αλλαγές στη νομοθεσία.
Σκωτία
Οι οδηγίες της FSA του 2025 δεν καλύπτουν τη Σκωτία. Η Food Standards Scotland (FSS) έχει τις δικές της οδηγίες και το 2026 διεξήγαγε διαβούλευση για το αν θα πρέπει να απαιτούνται γραπτές πληροφορίες. Ελέγξτε το foodstandards.gov.scot για το αποτέλεσμα.
Χώρες της ΕΕ
Ο Κανονισμός 1169/2011 καθιστά υποχρεωτικές τις πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα στα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα σε όλη την ΕΕ (άρθρα 9 παρ. 1 στοιχ. γ) και 44), αλλά επιτρέπει σε κάθε κράτος μέλος να θεσπίζει εθνικούς κανόνες για το πώς παρέχονται. Η Ιρλανδία, για παράδειγμα, τις απαιτεί γραπτώς· άλλες χώρες μπορεί να επιτρέπουν προφορική ενημέρωση με ανακοίνωση. Ελέγξτε τις οδηγίες της εθνικής σας αρχής για την ασφάλεια τροφίμων (στην Ελλάδα, του ΕΦΕΤ), συμπεριλαμβανομένων τυχόν απαιτήσεων για τη γλώσσα.
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει ένα ψηφιακό μενού QR
Σε τι είναι καλό
- Αλλεργιογόνα ανά πιάτο, γραπτώς, που ο πελάτης διαβάζει πριν παραγγείλει.
- Άμεσες ενημερώσεις όταν αλλάζει μια συνταγή ή ένας προμηθευτής. Ένα τυπωμένο μενού ή ένα PDF μπορεί να μένει λάθος για εβδομάδες.
- Πολλές γλώσσες, ώστε ένας τουρίστας με αλλεργία στους ξηρούς καρπούς να το διαβάζει στη δική του γλώσσα.
- Σημειώσεις ανά κατηγορία, όπως «Όλα τα τηγανητά μαγειρεύονται σε κοινό λάδι».
- Σήμανση εξαντλημένων πιάτων, ώστε οι πελάτες να μην επιλέγουν ένα ασφαλές πιάτο που έχει τελειώσει.
Τι δεν μπορεί να κάνει
- Να είναι το μοναδικό κανάλι. Ορισμένοι πελάτες δεν έχουν smartphone, έχουν άδεια μπαταρία ή αδύναμη όραση. Κρατήστε έναν τυπωμένο πίνακα ή φάκελο αλλεργιογόνων ως εναλλακτική και εφεδρική λύση.
- Να αντικαταστήσει τη συζήτηση. Το προσωπικό πρέπει να εξακολουθεί να ρωτά για αλλεργίες και να επιβεβαιώνει με την κουζίνα.
- Να γνωρίζει τις συνταγές σας. Είναι τόσο ακριβές όσο αυτό που πληκτρολογείτε· η ευθύνη παραμένει δική σας.
Προειδοποιήσεις «μπορεί να περιέχει» και διασταυρούμενης επαφής
Τα 14 αλλεργιογόνα πρέπει να δηλώνονται όταν είναι συστατικά. Τα τυχαία ίχνη από κοινό εξοπλισμό, λάδι ή επιφάνειες είναι άλλο θέμα: εδώ μπαίνει η προληπτική επισήμανση αλλεργιογόνων (precautionary allergen labelling, PAL), όπως το «μπορεί να περιέχει». Οι οδηγίες της FSA λένε:
- Χρησιμοποιήστε την μόνο όταν μια αξιολόγηση κινδύνου δείχνει κίνδυνο που δεν μπορείτε να ελέγξετε — ποτέ ως υποκατάστατο της καλής υγιεινής.
- Κατονομάστε το αλλεργιογόνο («μπορεί να περιέχει σουσάμι»), όχι «μπορεί να περιέχει αλλεργιογόνα».
- Μη συνδυάζετε το «χωρίς» και το «μπορεί να περιέχει» για το ίδιο αλλεργιογόνο.
- Αν δεν μπορείτε να αποφύγετε τη διασταυρούμενη επιμόλυνση, ενημερώστε τους πελάτες ότι δεν μπορείτε να προσφέρετε πιάτο χωρίς το συγκεκριμένο αλλεργιογόνο.
Πώς να κρατάτε ακριβείς τις πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα
Οι πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα συχνά είναι λάθος επειδή ήταν σωστές κάποτε και κανείς δεν τις ενημέρωσε. Η FSA συνιστά διαδικασίες ώστε να είναι πάντα ακριβείς: κρατήστε γραπτή συνταγή για κάθε πιάτο (μαζί με σάλτσες και γαρνιτούρες), ζητήστε από τους προμηθευτές να σας ενημερώνουν όταν αλλάζει ένα συστατικό και ελέγχετε τις παραλαβές για προϊόντα που αντικαταστάθηκαν — μια νέα μάρκα πέστο μπορεί να έχει κάσιους αντί για κουκουνάρι. Ενημερώστε το μενού πριν από το επόμενο σέρβις και εκπαιδεύστε το προσωπικό· η FSA προσφέρει δωρεάν online εκπαίδευση για τις αλλεργίες.
Λίστα ελέγχου αλλεργιογόνων για το ψηφιακό σας μενού
- Καταγράψτε τα αλλεργιογόνα σε κάθε πιάτο, ποτό και συνοδευτικό, μαζί με σάλτσες και γαρνιτούρες.
- Εμφανίστε τα σε κάθε πιάτο με λέξεις (τα σύμβολα χρειάζονται γραπτό υπόμνημα).
- Προσθέστε σημειώσεις ανά κατηγορία για κοινούς κινδύνους, όπως οι κοινές φριτέζες.
- Μεταφράστε τα σε κάθε γλώσσα του μενού και ζητήστε να ελεγχθούν.
- Βάλτε στις κάρτες των τραπεζιών το «Ενημερώστε μας για τυχόν αλλεργίες».
- Κρατήστε έναν τυπωμένο πίνακα αλλεργιογόνων ως εναλλακτική και εφεδρική λύση.
- Εκπαιδεύστε το προσωπικό να ρωτά κάθε πελάτη και να επιβεβαιώνει με την κουζίνα.
- Βάλτε σε κάθε τρόφιμο PPDS ετικέτα με πλήρη κατάλογο συστατικών.
- Ενημερώστε την ίδια μέρα που αλλάζουν συνταγές ή προμηθευτές· κάντε έλεγχο κάθε μήνα.
- Για take away, δώστε πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα πριν από την παραγγελία και μαζί με το φαγητό.
Πώς βοηθά το QR Dining
Το QR Dining σχεδιάστηκε έχοντας στο μυαλό τις πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα. Κάθε πιάτο έχει δικά του πεδία για αλλεργιογόνα και συστατικά σε καθεμία από έως επτά γλώσσες (αγγλικά, ρουμανικά, ισπανικά, γερμανικά, γαλλικά, ιταλικά και ελληνικά), και οι πελάτες τα βλέπουν όταν ανοίγουν το πιάτο. Κάθε κατηγορία μπορεί να έχει μια σημείωση αλλεργιογόνων για δηλώσεις όπως «Όλες οι πίτσες μας περιέχουν γλουτένη», και μπορείτε να επισυνάψετε ένα προαιρετικό PDF διατροφικών πληροφοριών ανά κατηγορία. Οι αλλαγές εμφανίζονται αμέσως και οποιοδήποτε πιάτο μπορεί να σημανθεί ως μη διαθέσιμο προς το παρόν. Ο οδηγός μας για το πώς να φτιάξετε μενού με QR code για το εστιατόριό σας δείχνει πού μπαίνει κάθε πεδίο. Αν ακόμη διαλέγετε μορφή, δείτε μενού QR code vs μενού PDF vs τυπωμένο μενού.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει τα εστιατόρια στο Ηνωμένο Βασίλειο να αναγράφουν τα αλλεργιογόνα στο μενού;
Όχι από τον νόμο, όπως ισχύει το 2026. Πρέπει να παρέχετε πληροφορίες για τα 14 αλλεργιογόνα, αλλά σε Αγγλία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία μπορείτε να το κάνετε προφορικά, αν μια ευδιάκριτη ανακοίνωση καλεί τους πελάτες να ρωτήσουν το προσωπικό. Η βέλτιστη πρακτική της FSA συνιστά οι γραπτές πληροφορίες να είναι πάντα διαθέσιμες.
Αρκεί ένα μενού QR code για τις πληροφορίες αλλεργιογόνων;
Είναι ένας καλός τρόπος να παρέχετε γραπτές πληροφορίες, αλλά δεν θα πρέπει να είναι ο μοναδικός. Οι οδηγίες της FSA λένε ότι οι ψηφιακές πληροφορίες χρειάζονται εναλλακτική για όσους δεν μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν και ότι το προσωπικό θα πρέπει να εξακολουθεί να συζητά τις αλλεργίες με τους πελάτες.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο Natasha’s Law και στους κανόνες αλλεργιογόνων για τα μενού;
Το Natasha’s Law καλύπτει τα τρόφιμα που είναι προσυσκευασμένα για άμεση πώληση, όπως τα σάντουιτς που συσκευάζονται στο κατάστημα, τα οποία χρειάζονται ετικέτα με πλήρη κατάλογο συστατικών. Τα πιάτα που φτιάχνονται κατά παραγγελία είναι μη προσυσκευασμένα και ακολουθούν τους κανόνες για τα μενού που περιγράψαμε παραπάνω.
Ισχύουν οι ίδιοι κανόνες στην ΕΕ;
Τα ίδια 14 αλλεργιογόνα ισχύουν σε όλη την ΕΕ βάσει του Κανονισμού 1169/2011, αλλά κάθε χώρα αποφασίζει πώς πρέπει να δίνονται οι πληροφορίες για τα χύμα τρόφιμα. Η Ιρλανδία, για παράδειγμα, τις απαιτεί γραπτώς.
Επίσημες πηγές
- FSA: Allergen guidance for food businesses (οδηγίες για τα αλλεργιογόνα για επιχειρήσεις τροφίμων)
- FSA: Allergen information for non-prepacked foods: best practice (βέλτιστη πρακτική για τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα)
- FSA: Precautionary allergen labelling (προληπτική επισήμανση αλλεργιογόνων)
- legislation.gov.uk: Food Information Regulations 2014, regulation 5
- EUR-Lex: Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011
- Food Standards Scotland: foodstandards.gov.scot
- Food Safety Authority of Ireland: Allergen information for non-prepacked food
Κάντε εύκολες τις πληροφορίες αλλεργιογόνων για τους πελάτες σας
Οι σαφείς, ενημερωμένες πληροφορίες για τα αλλεργιογόνα προστατεύουν τους πελάτες σας και την επιχείρησή σας. Το QR Dining σάς δίνει αλλεργιογόνα και συστατικά ανά πιάτο σε έως επτά γλώσσες, άμεσες ενημερώσεις και αυτοκόλλητα QR code για τα τραπέζια σας με £89 τον χρόνο, με εγγύηση επιστροφής χρημάτων 30 ημερών. Πατήστε Ξεκινήστε στην αρχική σελίδα και θα σας βοηθήσουμε να το στήσετε.